Koncepcja Dni Literatury 2018

Crossing Borderlands

11-15 kwietnia 2018 | Görlitz-Zgorzelec

Położenie geograficzne miasta Görlitz-Zgorzelec stwarza kontekst umożliwiający autentyczną refleksję nad ważnym miejscem w literaturze, jakim jest pogranicze. To dobry punkt wyjścia również do całościowego spojrzenia na wrażliwe i złożone stosunki między narodami Europy Środkowej i Wschodniej po II Wojnie Światowej aż do czasów współczesnych. Stąd też temat III edycji Dni Literatury nad Nysą brzmiał „Crossing Borderlands – historie z europejskiego pogranicza“.


Od pewnego czasu słowo „granica“ (niemiecka „Grenze“ pochodzi od staropolskiej „granicy“) dominuje w dyskursie publicznym i jest obecne w dyskusjach i relacjach medialnych wielu krajów na temat uchodźców, aktualnych ruchów migracyjnych, obszaru Schengen czy strefy euro. Słowa tego używa się przy tym wyłącznie w jego pierwszym, wykluczającym znaczeniu, opisującym strefę oddzielającą dwie rzeczy od siebie, linię podziału, która przybierając formę płotu, muru lub słupa granicznego „ogranicza“ daną przestrzeń. Zapomina się przy tym, że granica może nie tylko dzielić, ale także łączyć. W takim ujęciu obszary przygraniczne stanowią ciekawy przykład społecznej, kulturowej i gospodarczej ko-egzystencji, wzajemnego przenikania się, kulturowych powiązań. W przeciwieństwie do sztywnych granic państw, granice obszarów kulturowych i krajobrazowych są nieostre, pozbawione konturów, niemal niewidoczne. Granice społeczne, etniczne czy kulturowe są płynne, zmienne, otwarte, tak samo jak granice tolerancji. Zaś jeśli chodzi o sztukę i literaturę, to tu nasza wyobraźnia i potencjał kreatywności nie zna żadnych granic.


Fenomen granicy i możliwości jej przekraczenia były tematycznym centrum III Dni Literatury nad Nysą, w miejscu autentycznym, w mieście granicznym Görlitz-Zgorzelec. Region ten jest znany nie tylko ze swej wielokulturowości i różnorodności językowej, ale także jest miejscem naznaczonym wielonarodową i wielokulturową historią Śląska, w której przeplatają się wpływy polskie, niemieckie, czeskie, habsburskie, i której obecność w świadomości zbiorowej przekłada się na pojmowanie tożsamości kulturowej na pograniczu polsko-niemiecko-czeskim. Görlitz i Zgorzelec leżą wszelako nad Nysą Łużycką, rzeką graniczną, która do niedawna zamiast łączyć – dzieliła.